Δωρεάν μεταπτυχιακά στην Ελλάδα: πού να ψάξεις και ποιος απαλλάσσεται από δίδακτρα

Όταν λέμε «δωρεάν μεταπτυχιακά» στην Ελλάδα, εννοούμε δύο διαφορετικά πράγματα. Είτε προγράμματα που δεν χρεώνουν καθόλου τέλη φοίτησης, είτε προγράμματα με τέλη από τα οποία απαλλάσσεσαι, αν πληροίς συγκεκριμένα κριτήρια. Παρακάτω ξεχωρίζουμε τα δύο και σου λέμε πού να κοιτάξεις.

Πώς δουλεύει η απαλλαγή από τα τέλη φοίτησης;

Η απαλλαγή προβλέπεται στο άρθρο 86 του ν. 4957/2022 και αφορά τα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών (ΠΜΣ) που έχουν τέλη φοίτησης. Η διαδικασία περιγράφεται στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (mitos.gov.gr).

Υποβάλλεις αίτηση στο τμήμα, αφού ολοκληρωθεί η εισαγωγή σου στο πρόγραμμα. Αποφασίζει η Συνέλευση του Τμήματος (ή η Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών στα διατμηματικά και διιδρυματικά ΠΜΣ), με αιτιολογημένη απόφαση. Αν απορριφθείς, μπορείς να υποβάλεις αίτηση θεραπείας.

Ποια είναι τα κριτήρια;

Πρώτη προϋπόθεση είναι η «αριστεία»: βαθμός πτυχίου τουλάχιστον 7,5/10 (για τίτλους εξωτερικού, αναλογικά με την κλίμακά τους). Μετά μετράει το εισόδημα, δηλαδή ο μέσος όρος του φορολογητέου εισοδήματος των δύο τελευταίων ετών, σε σχέση με το εθνικό διάμεσο διαθέσιμο ισοδύναμο εισόδημα. Τα κριτήρια, όπως τα διατυπώνει και ανακοίνωση ΠΜΣ του ΕΚΠΑ, είναι:

• Κάτω από 26 ετών, άγαμος/η: το οικογενειακό εισόδημα (εσύ, οι γονείς σου και τα άγαμα αδέλφια σου έως 26 ετών με δικό τους εισόδημα) δεν ξεπερνά το 70%.
• Από 26 ετών και πάνω: το ατομικό σου εισόδημα δεν ξεπερνά το 100%.
• Έγγαμος/η ή με σύμφωνο συμβίωσης: το άθροισμα του δικού σου εισοδήματος και του/της συζύγου ή συμβιούντος δεν ξεπερνά το 100%.

Υπάρχει και απαλλαγή κατά 50% για όσους είναι κάτω από 26 ετών και είναι τέκνα τρίτεκνης ή πολύτεκνης οικογένειας, τέκνα άγαμου γονέα, ορφανοί από τουλάχιστον έναν γονέα, άτομα με αναπηρία ή μέλη νοικοκυριού με άτομο με αναπηρία (ποσοστό 67% και άνω). Ισχύει όταν το οικογενειακό εισόδημα ξεπερνά το 70% αλλά όχι το 100%.

Ποια είναι τα όρια για το 2026-27;

Η απόφαση 41871/Ζ1 (ΦΕΚ Β΄ 2124/09.04.2026) ορίζει τα ποσά για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27. Όπως τα αναφέρει η σελίδα του ΠΜΣ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών:

Μέτρο	2026-27	2025-26
Ατομικό φορολογητέο εισόδημα (100%)	11.700 €	10.850 €
Οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα (70%)	8.190 €	7.595 €

Τα ποσά του 2025-26 είναι από την ανακοίνωση του ΕΚΠΑ για εκείνο το έτος και μπαίνουν μόνο για σύγκριση. Για το 2026-27 τα φορολογικά δικαιολογητικά αφορούν τα φορολογικά έτη 2024 και 2025, όπως γράφει το ΠΜΣ Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Χαροκόπειου.

Γιατί δεν παίρνουν απαλλαγή όλοι όσοι πληρούν τα κριτήρια;

Επειδή υπάρχει πλαφόν. Όσοι φοιτούν δωρεάν δεν μπορούν να ξεπερνούν το 30% των εγγεγραμμένων φοιτητών του προγράμματος ανά ακαδημαϊκό έτος. Αν οι δικαιούχοι είναι περισσότεροι, επιλέγονται με φθίνουσα σειρά κατάταξης, όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΕΚΠΑ.

Πρακτικά: σε ΠΜΣ με 30 εγγεγραμμένους, δωρεάν μπορούν να φοιτούν έως 9. Γι’ αυτό μετράει να έχεις πλήρη φάκελο και να καταθέσεις στην ώρα σου.

Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται;

Ο κατάλογος του mitos.gov.gr περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωσή σου:

• Αντίγραφα Ε1 και εκκαθαριστικών (μαζί με ΕΝΦΙΑ) των δύο τελευταίων ετών για όλα τα μέλη της οικογένειας που μετράνε. Για διαζευγμένους γονείς υπάρχουν ειδικοί κανόνες.
• Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης από τον δήμο, εκδομένο τους τελευταίους τρεις μήνες.
• Αναλυτική βαθμολογία ή άλλο πιστοποιητικό για τον βαθμό, αν δεν προκύπτει από τον τίτλο σου (π.χ. τίτλος εξωτερικού).
• Πιστοποιητικό σπουδών για αδέλφια άνω των 18 που σπουδάζουν.
• Γνωμάτευση ΚΕΠΑ (67% και άνω), ληξιαρχική πράξη θανάτου ή διαζευκτήριο, αν σε αφορούν.
• Υπεύθυνη δήλωση ότι δεν έχεις ήδη χρησιμοποιήσει την απαλλαγή σε άλλο ΠΜΣ και δεν παίρνεις υποτροφία από άλλη πηγή.

Ο τρόπος υποβολής διαφέρει. Το mitos.gov.gr γράφει «δια ζώσης» στη γραμματεία, όμως το Χαροκόπειο ζητά αποστολή με email σε PDF και το ΕΚΠΑ χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό πρωτόκολλο. Ακολουθείς ό,τι λέει η προκήρυξη του δικού σου προγράμματος.

Πού βρίσκεις ΠΜΣ χωρίς τέλη φοίτησης;

Δεν βρήκαμε κεντρικό επίσημο κατάλογο που να δείχνει ποια ΠΜΣ είναι δωρεάν. Το αν ένα πρόγραμμα έχει τέλη γράφεται στον κανονισμό και στην προκήρυξή του, δηλαδή στη σελίδα του κάθε τμήματος.

• Ξεκίνα από τις σελίδες μεταπτυχιακών των τμημάτων που σε ενδιαφέρουν και ψάξε την ενότητα «τέλη φοίτησης».
• Αν δεν γράφεται καθαρά, ρώτα τη γραμματεία του προγράμματος.
• Αν έχεις πτυχίο εξωτερικού, δες και τον οδηγό για το ΔΟΑΤΑΠ.

Αν σκέφτεσαι πρόγραμμα από απόσταση, δες πρώτα τι να ελέγξεις στα μεταπτυχιακά εξ αποστάσεως.

Υπάρχουν υποτροφίες για μεταπτυχιακά στην Ελλάδα;

Ναι, αλλά οι προσκλήσεις αλλάζουν κάθε χρόνο. Για το 2025-26 το ΙΚΥ προκήρυξε 350 υποτροφίες για ΠΜΣ ελληνικών ΑΕΙ, διάρκειας έως 18 μηνών, για αποφοίτους με βαθμό τουλάχιστον «Λίαν Καλώς». Οι αιτήσεις έγιναν από 17 Νοεμβρίου 2025 έως 12 Ιανουαρίου 2026.

Πρόσκληση για το 2026-27 δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη. Θα ενημερώσουμε όταν βγει. Θυμήσου ότι αν πάρεις υποτροφία, χάνεις το δικαίωμα απαλλαγής από τα τέλη. Για περισσότερους φορείς δες τις υποτροφίες για μεταπτυχιακά και, αν σε ενδιαφέρει η Γερμανία, τις υποτροφίες DAAD.

Συχνές ερωτήσεις

Υπάρχουν πραγματικά δωρεάν μεταπτυχιακά στην Ελλάδα;

Ναι, με δύο τρόπους: ΠΜΣ που δεν έχουν τέλη φοίτησης και απαλλαγή από τα τέλη σε ΠΜΣ που τα έχουν, βάσει του άρθρου 86 του ν. 4957/2022. Αν ένα πρόγραμμα έχει τέλη φαίνεται στον κανονισμό και στην προκήρυξή του.

Ποια είναι τα εισοδηματικά όρια για το 2026-27;

Σύμφωνα με την απόφαση 41871/Ζ1 (ΦΕΚ Β΄ 2124/09.04.2026), 11.700 € για το ατομικό και 8.190 € για το οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα. Μετράει ο μέσος όρος των δύο τελευταίων ετών.

Αρκεί να είμαι κάτω από το εισοδηματικό όριο;

Όχι. Χρειάζεσαι και βαθμό πτυχίου τουλάχιστον 7,5/10, ενώ δωρεάν μπορούν να φοιτούν έως το 30% των εγγεγραμμένων. Αν οι δικαιούχοι είναι περισσότεροι, επιλέγονται με φθίνουσα σειρά κατάταξης.

Πότε κάνω αίτηση απαλλαγής;

Αφού ολοκληρωθεί η εισαγωγή σου στο πρόγραμμα. Την προθεσμία και τον τρόπο υποβολής τα ορίζει το κάθε τμήμα, οπότε έλεγξε την προκήρυξή του.

Μπορώ να έχω απαλλαγή και υποτροφία μαζί;

Όχι. Δεν δικαιούνται απαλλαγής όσοι λαμβάνουν υποτροφία από άλλη πηγή. Επίσης η απαλλαγή ισχύει για ένα μόνο ΠΜΣ.

Ελέγξαμε τις πληροφορίες στις επίσημες πηγές στις 9 Νοεμβρίου 2026. Βρήκες κάτι που άλλαξε; Πες μας.